728x90 AdSpace

Türk Kozmolojisi

İçerik Nuray Bilgili'ye aittir. 2015
1 Eylül 2015 Salı

YARUK- KARARIG İLKESİ VE TÜRKLERDE EVRENSELCİLİK.

YARUK- KARARIG İLKESİ VE TÜRKLERDE EVRENSELCİLİK..

Çok değerli Emel Esin’e göre Türklerin öz kozmolojisi, Gök ve Yer “dikotomisi” yani “ikiliği” idi. Bu iki zıt kavram, Proto türk Chou’lara göre, “Evrenselcilik” ya da “Evrencilik” demektir ve Chou’ların icadıdır. Bu ikili kavram ikonografilerde, Çince Yin-Yang, Türkçe Yaruk-Kararıg olarak bilinir. (Yaruk=Işık ve parlaklık)  Yaruk, Aydınlık ilkeyi ve gökyüzünü, Kararıg, Karanlık ilkeyi ve yeryüzünü simgeler. Aynı şekilde Yaruk, güneş ve eril ilkeyi, Kararıg, ay ve dişil ilkeyi sembolize eder. Needham’a göre arkaik insan ilk önce, ikili mantık ve düşünce sistemine göre çevresindeki ve gökyüzündeki varlıkları sınıflandırmıştır. Erkek-Kadın, Siyah-Beyaz, Doğu-Batı, İyi-Kötü, Sıcak-Soğuk gibi.

Dikkatimi çeken, yaruk ve kararıg ilkesini sembolize eden ikonografinin, iskit Türklerine ait “Dağ Tekesi” figürlerinin üzerinde bulunması. Dağ tekesi, Göktürk kağanlarının  Hükümdarlık Tamgası olarak Bengütaşlar üzerinde görülür. Türk Runik Harflerinden “ÖK” okunan harf, dağ tekesi figürünün “stylize” edilmiş halidir. 

Emel Esin’e gore; Dağ keçisi Göktürk ve Tagar kültürü Alplarının ongunu idi. Sıgun otu yani ölümsüzlük otunu yediği için, ölmezler arasında olan kutsal bir hayvandı. (Türkçe “Sığın Geyik” ya da “Sıgun Geyik” olarak bilinir.)  Şamanlar gökyüzü yolculuklarında geyik ve dağ tekesi benzeri boynuzlu hayvanlar kullanır. Boynuzlarının her yıl dökülüp yeniden çıkması yeniden doğuş ile ilişkilendirilir ve bu yüzden sonsuz hayatı sembolize eder. Kanımca hem “yersel” hem de “göksel” sıfatları olan bu kutsal hayvan üzerine işlenmiş Yin ve Yang benzeri motif, onun ölümsüz  “Evrenselliği” yani “Kozmik” niteliği ile alakalı. Evrenciliği ve tüm kainatı ifade eden Tanrısal bir semboldür.  Türklerin Kağanlık tamgası olan Dağ Tekesi İkonografisi üzerine, Yaruk-Kararıg ilkesinin işlenmiş olması bu açıdan çok anlamlıdır. 
Nuray Bilgili..
  • Blogger Yorumları
  • Facebook Yorumları

0 yorum:

Item Reviewed: YARUK- KARARIG İLKESİ VE TÜRKLERDE EVRENSELCİLİK. Rating: 5 Reviewed By: Türk Asya